Eugenics: Critical Perspectives on a Creeping Concept Between Science and Ideology

Entrance is free - register here

Streaming

Eugenics, in its broadest sense, refers to the attempt to “improve” a population, for example, by controlling procreation. Although the ideas behind eugenics go back to ancient Greece, the term – which literally means “good birth” (eu-genics) – was first coined in the 19th century by Francis Galton. Leveraging the credibility, authority, and prestige of evolutionary theory, statistics, and genetics, it managed to appear objective, neutral, and even inevitable. Yet, at its core, eugenics is deeply political. To claim that the population should be “improved” already assumes that someone has decided what counts as “better”, reflecting social prejudice and privilege. Eugenics can therefore be seen as a form of oppressive, scientific ideology that hides its bias behind the façade of science. As such, eugenics is not a single movement of the past, but a creeping concept, re-emerging in new forms and contexts. What matters is not only its historical appearances, but also its logic, which continues to resonate: what does the concept of eugenics allow, enable, or encourage – and equally, what does it ignore or suppress? This lecture series will take up that challenge. We explore how eugenics has been defined, invoked, and justified, what it has legitimized, and what oppressive practices it has created.

Toegang is gratis - registreer hier

Streaming

Gie van den Berghe 

Als woord is eugenetica taboe. Het bevorderen van goede geboorten en het voorkomen van slechte werd geleidelijk aan nationaalsocialistisch Duitsland gekoppeld, met name de grootschalige sterilisatie en doding van kinderen en volwassenen met een mentale of fysieke tekortkoming. Die misdaad tegen de menselijkheid avant la lettre wordt voorgesteld als een breuk in onze beschaving, volkomen vreemd aan ons geciviliseerde mensen. Dat is onjuist. Vanaf eind 18de eeuw tot in de 20ste koesterden veel intellectuelen en wetenschappers de grotendeels uit de Verlichting overgeërfde droom van dergelijke mensverbetering. Het planmatig ‘zuiveren’ van eigen volk of natie, het uitschakelen van ongewenste nakomelingen was geen breuk in onze westerse beschaving, maar een ontsporing van haar maakbaarheids- en vooruitgangsideologie. Het taboe op het begrip eugenetica verhult dat we hier en nu, onder andere benamingen en met andere middelen, meer dan ooit aan eugenetica (kunnen) doen.

Entrance is free - register here

Streaming

Rebecca Sear 

Academia was instrumental in the promotion of eugenics when this ideology first surged in popularity in the early 20th century. In this talk, I show how academia has facilitated the resurgence of eugenic ideology in the 21st century. I focus particularly on the issue of scientific racism – the use and misuse of science to justify racial inequalities and hierarchies. Scientific racism furthers the ideology that certain people and groups are inferior to others, a fundamental principle of eugenics. Explicit eugenic ideology and exceptionally poor quality scholarship promoting the idea that there are innate racial differences in intelligence, criminality and sexuality thrive in some academic fields, particularly in psychology and philosophy. This - remarkable – situation may be partly explained by discipline-specific norms and practices which make these fields vulnerable to exploitation by those wishing to manipulate science for political gain.

Toegang is gratis - registreer hier 

Streaming

Danny Praet

Deze lezing biedt een overzicht van de antieke eugenetica zoals die in de filosofische en met name de politieke geschriften van Plato, Aristoteles en andere antieke filosofen aan bod is gekomen. Ze maakt ook de koppeling met de antieke wetenschappen zoals geneeskunde en biologie en de opvattingen die we hierin weerspiegeld zien. Daarnaast is er ook aandacht voor de spanning tussen mythe en historische werkelijkheid wat betreft eugenetica in antieke samenlevingen zoals Sparta en Rome. Wat moderne wetenschappers en politici, met name in nazi-Duitsland, voor waar én wenselijk aannamen over de Oudheid bewijst het blijvende belang van een zo genuanceerd mogelijk beeld over eugenetica bij antieke denkers en de samenlevingen waarin zij functioneerden.

Toegang is gratis - registreer hier

Streaming

Erik Thys 

Entrance is free - register here

Streaming

Eva F. Kittay

In this lecture, Kittay recounts and examines her response to a genetic diagnosis of her disabled daughter. Kittay’s daughter was forty-nine before the diagnosis came. All her disabilities were traceable to a de novo single gene variant on the PURA gene that was discovered only in 2014. Kittay speaks of the jolt and the recalibration that this discovery engendered, concluding that, while it seemed that everything had changed, nothing had changed. But Kittay’s family did discover a community in which Sesha joins other PURA-perfect sons and daughters and where they, as a family, acquire a “horizontal identity” marked by a genetic variant.

Toegang is gratis - registreer hier

Streaming

Anaïs Van Ertvelde

Een monster verschijnt op het scherm. De protagonist slaakt een ijselijke kreet en trekt dan, zijn angst overwinnend, een pistool. In het cinemazaaltje houden meerdere mensen uit afgrijzen de handen voor de ogen. Wat wil ze liever niet zien? Hoe weten zij eigenlijk dat ze door hun vingers heen naar een monster gluren? Is de verbrande huid vol uitgesproken structuren een weggever? Is het dat verminkte gezicht? Het vergroeide lichaam? Het slepende loopje? De wriemelende, dierlijke manier van kruipend voortbewegen? De ledematen waarvan we er veel te veel tellen of net te weinig? Waarom hebben zoveel van onze monsters gehandicapte lichamen en heeft dat iets te maken met dat horror als filmgenre volwassen werd in de jaren twintig en dertig; hoogtijdagen van de eugenetica? 

Kan de film nog enger? Wat als het monster zich gaat vermenigvuldigen? Hij geen eenzame zonderling blijkt maar moeder van een monstergebroed dat zich over de wereld verspreidt. Sluipt de angst voor het monsterlijke dan binnen in de argumenten die we tot op vandaag de dag gebruiken om de toegang tot anticonceptie en abortus te legitimeren? In het steeds prevalenter worden van prenatale onderzoeken? En welke rol spelen overheden daar eigenlijk in? Zijn zij de hoeder van rechten zoals het recht op een gezinsleven? Bevrijden zij mensen met een handicap van hun monsterlijke status door hen van uitsluiting en beschimping te vrijwaren? Of valt die rol moeilijk te verzoenen met het aloude staatsverlangen naar een samenleving met zo min mogelijk economisch inefficiënte burgers?

Op basis van haar prijswinnende boek Handicap. Een bevrijding (2024) traceert schrijfster en historica Anaïs Van Ertvelde in deze lezing drie draden die handicap en eugenetica aan elkaar binden: het monsterlijke, seks en productief burgerschap.