VEFO-studiedag Filosofieonderwijs
Beschrijving
Filosofie kennen we vaak als geschreven teksten. In de klas komen die tot leven via gesprek, dialoog en debat. Wat gebeurt er wanneer filosofie niet alleen gelezen, maar ook echt bevraagd en beleefd wordt? Tijdens de VEFO-studiedag brengen we leerkrachten en experten samen rond de levende praktijk van het filosofieonderwijs. We zoomen in op de zorgethiek en verkennen in ronde tafels en workshops hoe jongeren leren denken via poëzie, debat en dialoog. Deze studiedag wil inspireren, bevragen en tonen wat gebeurt als filosofie in de klas tot leven komt.
Deze studiedag is gericht op leerkrachten die filosofie geven in het secundair onderwijs.
Na de studiedag kan je
- de kernideeën van de zorgethiek situeren en gebruiken
- poëzie, debat en dialoog inzetten als werkvormen voor filosofisch denken;
- bewust omgaan met de specifieke rol van leerkracht filosofie
- filosofische dialogen nog iets beter begeleiden
Er is geen voorkennis vereist.
Programma
- 10u00-10u10: Welkom - prof. Jelle De Schrijver
- 10u00-11u00: Openingslezing: Zorgethiek: een filosofische inleiding – prof. Seppe Segers
De voorbije decennia heeft het begrip zorg een steeds belangrijkere plaats gekregen binnen de ethiek, vooral onder invloed van feministische denkers. Lange tijd stond zorg niet centraal in de dominante moraaltheorieën zoals het utilitarisme, de Kantiaanse ethiek of de deugdethiek. Of iets moreel goed of fout is, werd vooral beantwoord vanuit ideeën over geluksmaximalisatie, rationaliteit, plicht, rechtvaardigheid en deugd. Zorgethiek vertrekt vanuit een andere invalshoek door ‘zorg’ centraal te stellen. In deze lezing verkent filosoof Seppe Segers hoe de zorgethiek een alternatief biedt om te denken over goed en kwaad. In deze kennismaking met dit relatief jonge domein biedt hij een toegankelijke bespreking van invloedrijke denkers zoals Carol Gilligan, Joan Tronto en Eva Feder Kittay.
Prof. Seppe Segers is lid van de vakgroep Wijsbegeerte en Moraalwetenschap (Universiteit Gent) waar hij meerdere vakken in de ethiek doceert. In datzelfde domein verricht hij onderzoek.
- 11u00-12u00: Ronde tafels filosofieonderwijs
Welke nieuwe filosofische ontwikkelingen verdienen een plaats in de klas? Wanneer is een les filosofie echt geslaagd? Moet een filosofieleerkracht altijd neutraal zijn? En moet je binnen een filosofie steeds evalueren? Dit zijn maar enkele van de relevante en uitdagende vragen rond filosofieonderwijs. Tijdens de ronde tafelgesprekken zoeken we samen naar antwoorden. Zo kan je ervaringen uitwisselen met andere leerkrachten en experten.
- 12u00-13u30: Lunch en educatieve markt:
Tijdens de lunch voorzien we een forum waar leermaterialen filosofie worden toegelicht. Uitgeverijen, studenten uit de educatieve master en musea stellen hun aanbod voor.
Schrijf je hier in
Workshop 1: Poëzie lezen in de filosofieklas
Hoe kan je met poëzie het filosofisch denken van jongeren prikkelen? Hoe creëer je met poëzie een filosofische ruimte?
Waarom niet met poëzie aan de slag gaan? We bespreken enkele concrete lesvoorbeelden die vertrekken vanuit gedichten van gevestigde namen en nieuwe stemmen (Dominique De Groen, Charlotte Vandenbroeck, Radna Fabias, Tom Lanoye, Carmien Michels, Les Murray, Antjie Krog...) en onderzoeken wat de meerwaarde is van poëzie voor je filosofielessen. Breng gerust zelf een gedicht mee dat je graag zou willen gebruiken, dan bekijken we samen wat de mogelijkheden zijn.
Inschrijven
Workshop 1: Poëzie lezen in de filosofieklas
Hoe kan je met poëzie het filosofisch denken van jongeren prikkelen? Hoe creëer je met poëzie een filosofische ruimte?
Waarom niet met poëzie aan de slag gaan? We bespreken enkele concrete lesvoorbeelden die vertrekken vanuit gedichten van gevestigde namen en nieuwe stemmen (Dominique De Groen, Charlotte Vandenbroeck, Radna Fabias, Tom Lanoye, Carmien Michels, Les Murray, Antjie Krog...) en onderzoeken wat de meerwaarde is van poëzie voor je filosofielessen. Breng gerust zelf een gedicht mee dat je graag zou willen gebruiken, dan bekijken we samen wat de mogelijkheden zijn.
Inschrijven
Workshop 2: Filosoferen duurzaam verankeren in de klas
Hoe krijg ik mijn klas ertoe om zich te engageren in een filosofische dialoog? Hoe ga ik om met weerstand en hoe kan ik deze didactische werkvorm stapsgewijs aan mijn leerlingen aanleren? Hoe zorg ik ervoor dat het ook voor mij als leerkracht behapbaar blijft? Tijdens deze workshop ontdek je praktische werkvormen om filosofische gesprekken in de klas te introduceren en te stimuleren. We herhalen de basis van het filosoferen en bouwen een leerlijn uit om het filosoferen te bevorderen. Tot slot staan we stil bij hoe je een veilige dialoogruimte creëert en verkennen we diverse manieren om het filosoferen te evalueren.
Inschrijven
Workshop 2: Filosoferen duurzaam verankeren in de klas
Hoe krijg ik mijn klas ertoe om zich te engageren in een filosofische dialoog? Hoe ga ik om met weerstand en hoe kan ik deze didactische werkvorm stapsgewijs aan mijn leerlingen aanleren? Hoe zorg ik ervoor dat het ook voor mij als leerkracht behapbaar blijft? Tijdens deze workshop ontdek je praktische werkvormen om filosofische gesprekken in de klas te introduceren en te stimuleren. We herhalen de basis van het filosoferen en bouwen een leerlijn uit om het filosoferen te bevorderen. Tot slot staan we stil bij hoe je een veilige dialoogruimte creëert en verkennen we diverse manieren om het filosoferen te evalueren.
Inschrijven
Workshop 3: Stimuleer het filosofisch denken via debat
Hoe begeleid je een debat in de klas? En hoe kan je via debat de filosofische denk- en spreekvaardigheden van je leerlingen aanscherpen via debat?
Debat gaat om meer dan zomaar ‘gelijk halen’. Debatoefeningen helpen jongeren argumenten formuleren om iets te bewijzen. Debatoefeningen helpen ook te redeneren met logica en achterliggende waarden te verhelderen. Hierbij kunnen jongeren leren nadenken vanuit een positie die verschilt van hun eigen mening.
In deze interactieve workshop ontdek je de kracht van debat als filosofische werkvorm. Je krijgt concrete handvaten om filosofische stellingen te formuleren, een debat in goede banen te leiden en deze specifieke spreekvaardigheid bij leerlingen te evalueren.
Inschrijven
Workshop 3: Stimuleer het filosofisch denken via debat
Hoe begeleid je een debat in de klas? En hoe kan je via debat de filosofische denk- en spreekvaardigheden van je leerlingen aanscherpen via debat?
Debat gaat om meer dan zomaar ‘gelijk halen’. Debatoefeningen helpen jongeren argumenten formuleren om iets te bewijzen. Debatoefeningen helpen ook te redeneren met logica en achterliggende waarden te verhelderen. Hierbij kunnen jongeren leren nadenken vanuit een positie die verschilt van hun eigen mening.
In deze interactieve workshop ontdek je de kracht van debat als filosofische werkvorm. Je krijgt concrete handvaten om filosofische stellingen te formuleren, een debat in goede banen te leiden en deze specifieke spreekvaardigheid bij leerlingen te evalueren.
Inschrijven
Workshop 4: Hoe kan je met naïef relativisme van leerlingen omgaan?
“Er is niets goed of slecht, alles is relatief”, “dat is waar voor jou, maar niet voor mij”, “iedereen heeft zijn eigen waarden” of “we kunnen niet weten wat waar is”. Dergelijke uitspraken doen leerlingen soms tijdens klasdiscussies of gesprekken over filosofische, morele, religieuze of politieke onderwerpen. Dat ‘naïef relativisme’ of ‘naïef scepticisme’ beschouwen we binnen de filosofiedidactiek als een uitdaging voor de leerkracht. In deze workshop bekijken we waarom jongeren vaak een relativistische of sceptische positie verdedigen, waarom deze positie problematisch kan zijn en hoe je ermee kan omgaan.
Inschrijven
Workshop 4: Hoe kan je met naïef relativisme van leerlingen omgaan?
“Er is niets goed of slecht, alles is relatief”, “dat is waar voor jou, maar niet voor mij”, “iedereen heeft zijn eigen waarden” of “we kunnen niet weten wat waar is”. Dergelijke uitspraken doen leerlingen soms tijdens klasdiscussies of gesprekken over filosofische, morele, religieuze of politieke onderwerpen. Dat ‘naïef relativisme’ of ‘naïef scepticisme’ beschouwen we binnen de filosofiedidactiek als een uitdaging voor de leerkracht. In deze workshop bekijken we waarom jongeren vaak een relativistische of sceptische positie verdedigen, waarom deze positie problematisch kan zijn en hoe je ermee kan omgaan.